Bahagian 36: Kampung Baru Sungai Lui

Pekan Besar, Kampung Kecil — Kampung Baru Sungai Lui Laluan Khas Kehidupan dan Emosi yang Merentasi Sempadan Negeri

Apabila menyebut tentang Kampung Baru Sungai Lui yang terletak tidak jauh dari sempadan bahagian timur laut Negeri Sembilan dengan Pahang, ramai orang mungkin tidak mempunyai gambaran yang mendalam mengenai kampung baru ini. Setiap hari, banyak kenderaan melintasi kampung ini melalui Lebuhraya Persekutuan Laluan 10, menuju terus ke Kemayan dan Triang di daerah Bera, Pahang. Walau bagaimanapun, kampung yang kecil ini mempunyai keunikan yang tersendiri. Dari segi pembahagian kawasan Parlimen, Sungai Lui tergolong dalam kawasan Parlimen Jelebu, namun dari segi pembangunan luar bandar serta pengurusan pentadbiran, ia diuruskan oleh Pejabat Tanah Daerah Jempol.

Disebabkan oleh fakta bahawa penduduk dan pelajar dari kampung ini terpaksa merentasi sempadan menuju ke Kemayan di Pahang bagi menguruskan pelbagai urusan besar dan kecil, maka pelajar darjah satu di sekolah rendah tempatan pada hari pertama persekolahan bukan sahaja belajar menyanyi lagu kebangsaan, malah turut diwajibkan belajar menyanyikan lagu kebesaran negeri Pahang dan bukannya lagu kebesaran Negeri Sembilan. Keadaan kehidupan yang merentasi sempadan negeri sebegini telah berlarutan selama beberapa dekad.

Kampung Baru Sungai Lui terletak kira-kira 40 kilometer dari pekan utama Bahau di Daerah Jempol, Negeri Sembilan. Ia hanya dipisahkan sejauh 5 kilometer dari sempadan Negeri Sembilan, manakala jaraknya dari pekan Kemayan, Pahang hanyalah sejauh 6 kilometer. Di bawah persekitaran geografi yang unik sebegini, telah wujud satu ikatan emosi yang tidak dapat dipisahkan antara penduduk dengan Kemayan. Setiap pagi, beberapa penduduk akan menunggang motosikal sebelum fajar menyingsing untuk merentasi garisan sempadan menuju ke Pahang bagi menoreh getah. Pelajar-pelajar juga dikehendaki pergi ke sekolah rendah Cina atau sekolah menengah di Kemayan, Pahang untuk menuntut ilmu. Manakala dalam urusan perbankan atau pembelian barangan dapur, Kemayan tetap menjadi pilihan utama mereka.

Meskipun berada di Negeri Sembilan, namun penduduk di sini telah bertahun-tahun menonton berita dari kawasan Pantai Timur, di mana sumber penerimaan maklumat mereka tidak terhad oleh sempadan negeri. Bagi kehidupan yang merentasi sempadan ini, penduduk telah pun terbiasa dengannya dan tidak lagi berasa pelik.

Pada suatu petang yang panas, wartawan akhbar komuniti Hua Cheng telah melawat kampung kecil ini dan mendapat pemahaman yang lebih mendalam mengenai kampung baru ini melalui penceritaan bekas ketua kampung, Zhang Ruihua (张瑞华) yang dibesarkan di kampung tersebut.

Zhang Ruihua menyatakan bahawa pada masa ini kampung ini mempunyai seramai 106 buah keluarga, yang mana sebahagian besarnya adalah berbangsa Tionghua, dengan hanya 4 buah keluarga berbangsa Melayu dan 7 buah keluarga berbangsa India. Sama seperti kampung-kampung baru yang lain di seluruh Malaysia, kampung kecil ini turut berhadapan dengan dilema yang sama, iaitu menjadi sebuah "kampung warga emas". Sebaik sahaja golongan muda tempatan menamatkan pendidikan sekolah menengah, sama ada untuk melanjutkan pelajaran mahupun mencari pekerjaan, mereka akan segera meninggalkan tempat ini.

Biasanya, melainkan pada musim perayaan besar, kampung baru ini boleh disifatkan sebagai sunyi sepi dengan penduduk yang jarang-jarang kelihatan, di mana selalunya hanya tinggal pasangan warga emas yang menjaga rumah lama mereka. Mereka setiap hari merenung kalendar di dinding sambil menantikan ketibaan musim perayaan besar, dengan harapan anak-anak dan ahli keluarga akan pulang ke kampung untuk menyambut perayaan bersama-sama. Hanya pada waktu inilah kampung baru akan kembali bernyawa. Walau bagaimanapun, selepas musim perayaan tamat, kampung baru ini akan kembali sunyi semula bagi menantikan gelombang kepulangan seterusnya untuk kembali menjadi meriah dan bertenaga.

Zhang Ruihua turut menyatakan bahawa ramai golongan muda meninggalkan kampung halaman untuk bekerja di luar dan jarang sekali kembali ke rumah lama untuk menerajui pembangunan. Sesetengah daripada mereka yang telah berjaya di luar akan menetap di sana, menghantar anak-anak belajar di luar, serta membawa ibu bapa di kampung untuk tinggal bersama mereka di sana.

Oleh itu, jumlah pelajar sekolah rendah dan menengah di Kampung Baru Sungai Lui pada masa ini telah berkurangan daripada hampir seratus orang pada tahun 1980-an kepada kurang daripada 30 orang. Sebaik sahaja pelajar-pelajar ini menamatkan pengajian, mereka turut akan mengikut jejak langkah orang lain untuk terbang tinggi bagi mencari rezeki di luar.

Seiring dengan perubahan zaman, corak kehidupan penduduk Kampung Baru Sungai Lui tidak mengalami perubahan yang besar. Setiap pagi, mereka pulang dari ladang getah, dan ramai penduduk akan pergi ke Kemayan untuk menikmati seperiuk teh atau secawan kopi di kedai teh bagi menghabiskan waktu petang yang panas.

Menurut kenyataan Zhang Ruihua, dipercayai sekurang-kurangnya 30% daripada penduduk kampung telah memiliki rumah di Kemayan, maka mereka sudah menganggap rumah lama di kampung baru sebagai rumah asal (nenek moyang) mereka sendiri. Pada masa hadapan, dipercayai akan ada lebih ramai orang yang berpindah dari Kampung Baru Sungai Lui ke Kemayan, dan secara rasminya menjadi penduduk Pahang dari segi identiti, bukannya lagi sekadar penduduk Negeri Sembilan.

Adakah benar-benar terdapat lombong emas di Sungai Lui? Nama sebenar Kemayan dalam bahasa Cina

Bekas ketua kampung, Zhang Ruihua menyatakan bahawa memang benar terdapat lombong emas di Sungai Lui. Tasik lombong yang ditinggalkan oleh mereka yang melombong emas pada tahun-tahun tersebut masih boleh dilihat di pelbagai lokasi, yang membuktikan bahawa kawasan tersebut sememangnya mempunyai lombong emas.

Terdapat khabar angin yang mengatakan bahawa dahulunya ada orang yang telah melombong emas dalam jumlah yang besar, lalu meleburkannya dan membentuk patung seekor kuda emas dan seekor kambing emas. Oleh itu, pekan yang bersempadan dengan Sungai Lui telah dinamakan sebagai "Jin Ma Yang" (Kuda Kambing Emas), yang kemudiannya perkataan 'Yang' (kambing) ditukarkan kepada sebutan yang lebih mirip kepada nama tempat.

Berdasarkan pemerhatian, ladang-ladang getah di sekitar tasik lombong Sungai Lui turut meninggalkan banyak lubang dalam, yang semuanya merupakan kesan peninggalan orang-orang yang melombong emas dahulunya. Lubang-lubang dalam ini mempunyai diameter kira-kira 4 kaki, dengan bahagian dalamnya menegak serta gelap gelita sehingga tidak kelihatan dasarnya.

Kebanyakan lubang tegak tersebut digali secara individu, manakala tasik lombong pula terhasil daripada aktiviti perlombongan berskala besar. Dahulunya, ramai orang Tionghua yang sibuk melombong emas di sini, namun kini tasik-tasik tersebut memancarkan cahaya yang berkilauan dengan pemandangan yang indah, sekali gus pernah menjadi destinasi pilihan bagi jurugambar untuk merakamkan gambar.

Pada masa tersebut, pengangkutan dari Bahau ke Sungai Lui bergantung sepenuhnya kepada kereta api. Stesen kereta api dibina berhampiran dengan sebuah jambatan besi. Terdapat dua atau tiga perjalanan kereta api yang sampai ke stesen tersebut setiap hari. Penumpang di sini sangat ramai, dengan adanya kuli yang memikul barangan mundu-mandir di situ. Di sebelah stesen kereta api turut terdapat sebarisan gerai makan yang ringkas, dengan pemilik gerai melaungkan suara menjajakan barangan mereka, menjadikan suasana sangat meriah.

Perjalanan dari stesen kereta api ke dalam kampung mengambil masa dengan berjalan kaki sejauh kira-kira 200 meter. Apabila tiba musim menuai hasil tani, penduduk kampung akan membawa hasil pertanian ke stesen kereta api untuk dihantar ke Bahau atau kawasan bandar lain bagi tujuan jualan.

Walaupun tapak asal stesen kereta api pada masa itu masih mengekalkan beberapa kesan sejarah, namun beberapa bekas asrama pekerja Jabatan Keretapi Tanah Melayu dahulu yang berhampiran kini hanya tinggal runtuhan dinding dan perigi sahaja, di mana sebahagian besar saki-baki sejarah tersebut telah pun ditelan oleh hutan rimba.

Menurut seorang penduduk Melayu tempatan, beliau diberitahu oleh ahli keluarganya bahawa semasa zaman pendudukan Jepun, tentera Jepun datang dengan menunggang basikal melalui laluan kecil di tepi jalan kereta api. Pada waktu itu, penduduk kampung berpusu-pusu melarikan diri atau bersembunyi bagi mengelakkan daripada terjebak dalam sebarang masalah.

Sungai Lui hari ini adalah berbeza sepenuhnya berbanding dahulu, namun perwatakan penduduk tempatan tetap murni dan bersahaja. Rumah-rumah di kampung baru berselerak di pelbagai sudut, dengan sebahagian besar penduduk merupakan pekebun kecil ladang getah dan kelapa sawit. Terdapat kira-kira 100 buah keluarga di sini, yang mana majoritinya adalah berbangsa Tionghua.

Tidak jauh dari kampung baru tersebut, terdapat sebuah papan tanda yang menyatakan lokasi tapak perkuburan peringatan bagi mangsa-mangsa yang terkorban semasa zaman pendudukan Jepun. Walau bagaimanapun, kami menemui sebuah papan kenyataan di dalam kawasan perkuburan peringatan tersebut yang mempunyai versi penceritaan yang berbeza. Papan kenyataan tersebut ditulis dalam bahasa Cina, bahasa Melayu, dan bahasa Inggeris, namun maklumat dalam versi bahasa Inggeris dan bahasa Melayu didapati saling bercanggah antara satu sama lain.