Bahagian 91: Batu Kikir, Jempol

Batu Kikir mempunyai sebuah masjid yang diperbuat daripada kayu yang terletak berhampiran dengan Sungai Muar. Di dalam pekan tersebut turut mempunyai sebuah jambatan besi yang terkenal yang dinamakan sebagai Jambatan Bosi (Bosi Bridge). Pembinaan jambatan besi ini adalah bagi menghubungkan laluan utama antara pekan Kuala Pilah dengan pekan Bahau. Kini, pekan Batu Kikir yang terkenal dengan jambatan besinya ini telah pun dinaik taraf oleh kerajaan tempatan dengan menukarkannya kepada sebuah jambatan konkrit.

Pertempuran ini telah menjadi sebahagian daripada sejarah yang menggambarkan semangat perjuangan penduduk tempatan yang menjadikan gua Simpang Pertang sebagai pangkalan bagi menentang pengaruh pasukan Bintang Tiga. Konflik ini bermula daripada kekecohan yang berlaku di Padang Lebar berhampiran Batu Kikir, yang akhirnya berkembang menjadi satu peperangan yang ngeri serta meragut nyawa ramai anggota pasukan Bintang Tiga. Pertempuran ini berlaku pada November 1946.

Dataran ini telah siap dibina pada Mei 2022 yang bukan sahaja membawa wajah baharu kepada pekan Batu Kikir, malah turut menyediakan lebih banyak peluang kebajikan serta hiburan kepada para penduduknya. Sumber maklumat: Sahabat Mohd Zaidy Abdul Kadir (Internet)

Guru agama iaitu Tuan Haji Yahya telah ditangkap oleh pengganas komunis semasa beliau sedang menguruskan perniagaan di sebuah kedai getah di dalam pekan tersebut. Disebabkan oleh pasukan tentera Gurkha yang berkawal tidak cuba bagi menyelamatkan Haji Yahya, seramai kira-kira 300 orang penduduk yang berasal dari Kampung Lonik, Kampung Depat, Kampung Tengah dan Kampung Batu Kikir telah berkumpul di Masjid Lonik yang terletak sejauh 3 kilometer dari Pekan Batu Kikir, dengan keazaman bagi menyelamatkan beliau, yang akhirnya membawa kepada konflik antara kedua-dua belah pihak.

Di dalam pekan tersebut terdapat sebuah jambatan besi yang terkenal iaitu Jambatan Bosi, di mana pekan Batu Kikir yang terkenal dengan jambatan besinya ini telah melalui fasa pembangunan penaiktarafan oleh pihak kerajaan tempatan, dan hari ini ia merupakan sebuah jambatan konkrit.

Sumber Maklumat: ~ Teks pameran "Za'ba Pemikir Ulung" oleh Lembaga Muzium Negeri Sembilan. ~ Sumber foto daripada Allahyarham Rahin bin Surip, bekas kakitangan awam Teratak Za'ba. ~ Sumber foto daripada Lembaga Muzium Negeri Sembilan.

Susunan: ~ Sarjana: Shamsudin bin Ahmad. ~ Pengarah Lembaga Muzium Negeri Sembilan: Encik Asrul Effendi bin Kamaruzzaman. ~ Penolong Pengarah Lembaga Muzium Negeri Sembilan: Puan Nur Suaidah binti Rahaman. ~ Kakitangan Pembantu Muzium Lembaga Muzium Negeri Sembilan.

Batu Kikir merupakan sebuah pekan kecil yang terletak di antara Kuala Pilah dan Bahau di Negeri Sembilan. Jaraknya adalah kira-kira 16 kilometer dari Kuala Pilah serta kira-kira 12 kilometer dari Bahau. Nama asal pekan ini ialah Simpang Ampat, namun ia telah ditukarkan kepada Batu Kikir sekitar tahun 1930-an.

Berdasarkan pengetahuan sesetengah penduduk, nama "Batu Kikir" ini berkait rapat dengan sebuah bukit batu yang terletak berhampiran pekan tersebut. Bukit batu tersebut telah melalui aktiviti penguarian selama bertahun-tahun yang akhirnya membentuk serpihan batu (kerikil). Seterusnya pekan tersebut telah dinamakan sebagai Batu Kikir. Pekan ini terletak di persimpangan antara Jalan Kuala Pilah menuju ke Jalan Bahau, serta terletak di antara kawasan Ulu Jempol dengan Kuala Jempol.

Pada peringkat awal, Batu Kikir hanya mempunyai sebatang laluan kecil yang sempit yang hanya mencukupi bagi kegunaan seorang pejalan kaki, seekor kereta lembu atau kereta kuda sahaja. Pada awal tahun 1920-an, Tuan Haji Ismail telah menjadi individu terawal yang sampai ke pekan ini dengan menunggang basikal semasa beliau menyandang jawatan sebagai ketua kampung.

Pada masa tersebut ramai penduduk kampung yang ingin mengetahui rupa bentuk basikal tersebut, maka mereka telah berpusu-pusu berkumpul di sebelah basikal tersebut bagi melihat serta mengagumi basikal tersebut dengan perasaan teruja serta ingin tahu, memandangkan itu merupakan kali pertama mereka melihat sebuah basikal.

Terdapat satu lagi legenda dalam kalangan penduduk kampung mengenai Encik Kai Wu yang merupakan penduduk pertama yang memiliki sebuah kotak muzik. Tanpa mengira sama ada beliau sedang berada di dalam pekan mahupun sedang keluar bersiar-siar, beliau sentiasa membawa bersama kotak muzik tersebut. Jika beliau terserempak dengan sesiapa yang meminati muzik, Encik Kai Wu akan mengenakan bayaran sebanyak satu sen sebelum beliau menyanyi seiring dengan irama kotak muzik tersebut. Penduduk kampung pada masa tersebut berasa sangat misteri dengan kotak muzik yang tinggi tersebut, serta tidak pasti sama ada di dalamnya terdapat seorang lagi individu yang sedang menyanyi bersama-sama muzik tersebut, sesuatu yang sangat menarik minat mereka.

Sekitar tahun 1920-an, di dalam pekan ini hanya mempunyai beberapa buah kedai sahaja yang merangkumi kedai pembelian damar hutan milik Encik Delaman, sebuah kedai teh, sebuah kedai emas, serta beberapa buah kedai yang menjual barangan keperluan harian serta garam yang dibawa masuk dari Melaka. Apa yang menarik untuk disebut ialah pada masa tersebut pekan ini belum lagi mempunyai kedai yang membekalkan minyak masak serta gula. Malah di sekeliling pekan tersebut hanya didiami oleh lima buah keluarga sahaja.

Sekitar tahun 1940-an, Batu Kikir secara beransur-ansur mula membina banyak unit kedai, di mana ramai peniaga berbangsa Tionghua telah berhijrah ke pekan kecil ini bagi menjalankan perniagaan. Seiring dengan peredaran masa, ramai warga Tionghua turut mula menetap di kawasan pedalaman Ulu Jempol terutamanya di pekan Padang Lebar serta kawasan persekitarannya.

Jambatan konkrit yang menggantikan Jambatan Bosi yang lama tersebut kini terus berfungsi bagi menghubungkan laluan utama di antara bandar-bandar tersebut.

Plaza Batu Kikir 2022 Kerajaan negeri Negeri Sembilan telah memperuntukkan sebanyak 800 ribu Ringgit bagi membina sebuah dataran di pekan Batu Kikir. Projek ini telah dilaksanakan di tapak asal stesen bas tersebut di mana pihak kerajaan telah merobohkan serta membina semula stesen asal tersebut, selain turut menyediakan gerai makanan, tandas awam serta sebuah pentas bagi penganjuran majlis keraian serta aktiviti sosial di kawasan sekelilingnya.

Pekan Batu Kikir pada asalnya bermula daripada sebuah perkampungan yang teratur yang mana ia menyimpan sebuah sejarah yang masih belum diketahui ramai. Berdasarkan rekod sejarah, pernah berlaku satu pertempuran yang agak menarik yang melibatkan komuniti Melayu yang menggunakan parang menentang pasukan Bintang Tiga yang menggunakan senapang. Walaupun pasukan Bintang Tiga menggunakan senjata yang lebih canggih, namun akhirnya kemenangan memihak kepada komuniti Melayu.

Kajian terhadap peristiwa ini adalah sangat signifikan kerana ia menyediakan satu pengajaran penting mengenai amalan hidup secara harmoni. Ia membuktikan bahawa di dalam sesebuah kawasan yang sama, kepercayaan bagi hidup bersama antara pelbagai kumpulan etnik yang berbeza mampu memacu kepada pembentukan sebuah masyarakat yang harmoni.

Kejadian Sejarah 1988 Pada tahun 1988, satu kejadian kebakaran yang serius telah berlaku di Batu Kikir yang melibatkan sebarisan kedai-kedai utama di kawasan tersebut. Kejadian ini berlaku pada jam kira-kira 11 pagi. Para peniaga tempatan telah menanggung kerosakan serta kerugian yang sangat besar. Kebakaran ini telah membawa perubahan yang mendalam kepada wajah pekan Batu Kikir di mana kesan kejadian tersebut masih boleh dilihat sehingga ke hari ini.

Penduduk Batu Kikir terdiri terutamanya daripada kaum Melayu, selain turut mempunyai sebilangan penduduk berbangsa Tionghua serta India. Kebanyakan daripada mereka terlibat di dalam pekerjaan perdagangan.

Pada sekitar tahun 60-an dan 70-an abad yang lalu, pekan Batu Kikir hanya mempunyai dua barisan kedai sahaja yang masing-masing terletak di sebelah kiri dan kanan jalan, di mana kedai-kedai ini dibina terutamanya menggunakan papan zink. Hanya sehingga awal tahun 90-an barulah pekan ini mula membina struktur pusat bandar yang moden.

Kini, Batu Kikir telah melalui perubahan yang sangat besar. Kawasan pekan lama telah pun dirobohkan serta digantikan dengan bangunan batu yang serba baharu serta sebuah stesen bas awam. Jalan utama juga telah dilebarkan di mana kedai-kedai tidak lagi tertumpu di kedua-dua belah jalan utama tersebut sebaliknya telah dipindahkan ke kawasan khas yang jauh daripada laluan utama.

Pertempuran Batu Kikir 06/11/2015 Akhbar Sejarah

6 November 1945 Pada tahun 1945, di pekan Batu Kikir, Negeri Sembilan telah meletus satu pertempuran yang melibatkan penduduk kampung dengan para pengganas komunis. Pertempuran ini berlaku selepas pihak pengganas komunis menahan seorang guru agama iaitu Tuan Haji Yahya serta memenjarakannya di ibu pejabat komunis di Daerah Kuala Pilah, yang kemudiannya menyebabkan penduduk tempatan berkumpul bagi menyelamatkan beliau.

Kejadian pada tahun 1945 ini berakhir dengan kemenangan di pihak penduduk kampung, sekali gus mewakili kejayaan besar rakyat Malaya di dalam menghapuskan aktiviti komunisme.

Pendidikan Di dalam pekan Batu Kikir terdapat empat buah sekolah yang merangkumi Sekolah Kebangsaan Batu Kikir, Sekolah Menengah Kebangsaan Batu Kikir (Model Khas), Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Jempol, serta sebuah sekolah Cina iaitu SJKC Chi Sin. Walau bagaimanapun disebabkan oleh kekurangan sumber pelajar, ini telah mengakibatkan sebahagian penduduk memilih bagi berpindah ke kawasan bandar.

Kawasan Perumahan Kawasan perumahan di pekan Batu Kikir merangkumi rumah-rumah awam, Taman Anggerik (Kampung Anggerik), Taman Mutiara, Taman Mawar, Taman Setia, Taman Melati, Taman Sidi Pudi, Taman Mary dan Taman Baiduri. Antaranya, Taman Baiduri terletak di kawasan sekitar batu yang mana kawasan ini mempunyai sejarah yang agak lama. Pada asalnya kawasan ini dikenali sebagai Kampung Senali. Sekitar tahun 80-an, para imigran yang pernah bekerja di sini sebagai penggali getah serta pengangkut minyak sawit telah menamakan semula kawasan tersebut sebagai Kampung Batur sempena nama pemimpin mereka. Pada tahun 1998, pihak pemaju yang membina rumah di kawasan tersebut telah menamakan semula kawasan itu kepada Taman Baiduri.

Pasar Tani Batu Kikir telah ditubuhkan pada 6 Oktober 1993 yang dibuka pada setiap hari Ahad bermula jam 7 pagi sehingga tengah hari. Pasar tani ini terletak di tengah-tengah pekan Batu Kikir yang bukan sahaja merupakan pusat membeli-belah bagi penduduk tempatan, malah turut menarik ramai orang dari sekitar Seremban bagi datang membeli keperluan seperti sayur-sayuran kampung, hasil sungai dan laut, kuih-muih tradisional dan moden serta buah-buahan.

Nota Tambahan: Jalan utama pekan Batu Kikir pernah menyaksikan dua kali kejadian kebakaran yang besar. Dilaporkan pada tahun 1988 sebanyak 4 buah kedai lama telah musnah, manakala pada tahun 1999 sebanyak 7 hingga 8 buah kedai lama telah hangus terbakar sepenuhnya.

Pada tahun 2021, Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan, Datuk Samsul Kahar semasa upacara perasmian cawangan Bank Simpanan Nasional (BSN) di lokasi tersebut telah mengumumkan bahawa kerajaan negeri Negeri Sembilan akan membangunkan pekan Batu Kikir secara berperingkat bagi memastikan pekan tersebut berupaya bagi menerima peluang-peluang pembangunan di masa hadapan serta mendapat nafas baharu.

Pada tahun 2022, pembinaan Dataran Batu Kikir telah pun disiapkan. ADUN Bahau, Teo Kok Seong menyatakan bahawa projek penaiktarafan infrastruktur yang serupa akan diteruskan, tanpa mengira sama ada di kawasan bandar mahupun luar bandar, bagi mencapai pembangunan yang seimbang serta konsisten.