Bahagian 51: Kampung Rata

Air Mata Air yang Manis Menghidupkan Kenangan Jambatan Gantung ** Merakamkan Kisah Kampung Rata Kita

Dalam era teknologi tinggi ini, selain daripada menyertai kumpulan pelancong untuk pergi ke destinasi yang tertentu, siapakah lagi yang masih boleh merasai sendiri pengalaman berada dekat dengan jambatan gantung?

Semua orang mungkin akan terpesona dengan jambatan-jambatan gantung yang indah, kukuh dan hebat di atas gunung-ganang serta sungai-sungai yang besar, namun siapakah lagi yang masih ingat akan objek yang sudah ketinggalan zaman di dalam kampung halaman kita, Kampung Rata?

Walau bagaimanapun memang benar, di sekitar Kampung Rata Bahau kita, masih mengekalkan sebatang jambatan gantung kabel besi dengan papan kayu yang mempunyai sejarah selama hampir seratus tahun.

Jambatan gantung ini diperbuat daripada susunan papan kayu dan kabel besi. Apabila terdapat orang yang berjalan di hadapan atau kenderaan yang melaluinya, kabel besi dan papan kayu tersebut akan bergoyang dan bergoncang, sesuatu yang sangat menggetarkan jiwa.

Jambatan gantung yang panjang, permukaan sungai yang luas, aliran air sungai yang perlahan, serta jambatan gantung kabel besi yang bergoyang dan beralun; penceritaan mengatakan bahawa ini sepatutnya merupakan sisa peninggalan era ladang (estet) pada zaman kolonial British dahulu.

Menurut khabar angin, jambatan gantung ini telah pun mempunyai sejarah selama hampir seratus tahun. Pembinaan jambatan gantung ini adalah bagi memudahkan penduduk di sini untuk menyeberang ke seberang sana, semata-mata bagi membolehkan penduduk mencari rezeki demi sesuap nasi setiap hari.

Dahulu, terdapat hutan getah yang tidak terkira banyaknya di seberang jambatan tersebut, yang telah menyara hidup keturunan Tionghua yang datang dari selatan dan menetap berhampiran.

Inilah yang sepatutnya menjadi ciri khas bagi Kampung Rata, di mana selepas tempoh seratus tahun berlalu sehingga kini, jambatan gantung ini masih terus dikekalkan tanpa hanyut ditelan oleh arus sejarah, sesuatu yang boleh dianggap sebagai sebuah legenda.

Kampung Baru Rata pastinya mempunyai sisi yang tidak biasa. Dahulu nenek moyang kita menetap di Kampung Rata, selain menyara hidup dengan meneroka tanah, menanam sayur serta menternak babi, hampir setiap rumah turut menanam pokok rambutan, durian belanda, dan kedondong bagi membekalkan pasaran di Bahau serta kawasan berhampiran.

Di sini, air mata air yang datang dari Gunung Taisu turut menyara hidup beberapa generasi penduduk di dalam kampung. Penduduk bukan sahaja meminum air gunung tersebut, malah menggunakan air mata air bagi menghasilkan tauhu, fucuk, menternak babi, serta menternak ikan. Berbicara mengenai Kampung Rata, selain jambatan gantung, air mata air gunung turut menjadi sejarah yang wajib diingati oleh semua orang.

Berdasarkan sejarah lisan oleh Zhong Xuexin (锺学新), dalam imbasan kenangannya, keluarganya dahulunya pernah memiliki 9 ekar tanah di Kampung Rata. Selain menanam pokok getah, lot-lot tanah yang lain turut ditanam dengan pelbagai jenis pokok buah-buahan seperti rambutan, durian, kedondong dan sebagainya. Sudah tentu, di rumah lamanya turut mempunyai kandang babi — yang merupakan ciri khas Kampung Rata pada masa itu. Ketika itu hampir setiap rumah di Kampung Rata mempunyai kandang babi sendiri kerana setiap keluarga memiliki keluasan tanah melebihi satu ekar, maka tiada isu bau busuk mahupun masalah pencemaran yang timbul.

Selain itu, Zhong Xuexin turut menyatakan bahawa di bahagian belakang gunung rumahnya, terdapat sambungan air mata air yang manis yang disalurkan terus ke dalam rumahnya. Setiap kali berlakunya gangguan bekalan air, ramai penduduk berhampiran akan datang ke rumahnya untuk menceduk air mata air, malah ada yang mandi secara terus di situ sehingga menjadikan rumahnya sangat meriah.

Sudah tentu pada masa tersebut, terdapat juga beberapa buah keluarga di Kampung Rata yang menggali beberapa buah perigi dalam, yang digunakan oleh beberapa buah keluarga tersebut bagi tujuan penternakan babi secara besar-besaran serta penghasilan tauhu dan fucuk.

Beliau turut menyatakan bahawa Kampung Rata dahulunya pernah mempunyai sebuah kilang sekam padi, di mana beras yang diproses daripada sekam padi tersebut pastinya dijual ke merata tempat. Selain kilang sekam padi, terdapat lebih daripada dua buah kilang tauhu, kilang fucuk, serta tempat penyembelihan lembu di Kampung Rata, yang semuanya merupakan sebahagian daripada memori zaman kanak-kanak beliau.

Beliau menyatakan bahawa perkara yang paling sukar dilupakan ialah terdapat banyak aliran air yang jernih di Kampung Rata, di mana di dalam aliran air jernih tersebut terdapat ikan dan udang, serta terdapat banyak ikan hiasan yang cantik seperti ikan peacock bass dan ikan puyu yang aktif di situ.

Mengenai Sungai Jempol yang besar di bawah jambatan gantung tersebut, semasa kecil dahulu mereka akan berkumpul untuk turun ke sungai bagi menangkap udang galah serta ikan besar untuk hidangan sendiri, di samping turut menarik minat ramai warga emas untuk datang menangkap udang secara besar-besaran bagi mendapatkan wang. Beliau turut menyebut bahawa jambatan gantung ini pernah terputus secara tiba-tiba pada tahun 70-an, yang turut menyebabkan beberapa orang pekerja wanita yang sedang menunggang basikal menyeberangi jambatan untuk pergi menoreh getah telah terjatuh ke dalam sungai sehingga mengalami kecederaan ringan. Mujurlah pada masa itu aliran sungai tidak deras dan tidak dalam, maka tragedi yang lebih besar tidak berlaku.

Sudah tentu dalam ingatan beliau, Dewan Orang Ramai Kampung Rata pada masa itu di bawah pimpinan ketua kampung yang bijaksana, turut pernah menganjurkan kelas pembelajaran bagi mengajar penduduk kampung membaca dan menulis pada waktu malam. Ia merupakan hasil jasa ketua kampung pada masa tersebut, namun atas sebab yang tidak diketahui, dasar-dasar ini telah berubah seiring dengan peningkatan peluang pendidikan bagi rakyat.

Menurut kata-kata bekas ketua kampung iaitu Lin Mingjie (林明杰), Kampung Rata semasa tempoh 3 tahun lapan bulan pendudukan Jepun pernah mempunyai sebuah bangunan Jepun, yang mana di dalamnya didiami oleh ramai panglima perang Jepun, malah terdapat ramai wanita penghibur (comfort women) yang keluar masuk dari situ.

Bekas ketua kampung turut menyatakan bahawa perkara yang paling terkenal di Kampung Rata sepatutnya ialah tanah perkuburan Cina tersebut. Setiap kali tiba musim Qingming (Pesta Menyapu Kubur), lautan manusia yang datang memuja nenek moyang memenuhi seluruh bukit, yang bukan sahaja mengakibatkan kesesakan lalu lintas yang serius malah turut menyukarkan pergerakan penduduk kampung untuk keluar masuk. Selain itu, perkara yang paling sukar dilupakan oleh semua orang mengenai Kampung Rata ialah kawasan perkuburan pembakaran mayat secara terbuka bagi penganut agama Hindu, di mana setiap kali ada mayat dihantar ke sini, tapak pembakaran tersebut akan membina timbunan kayu api setinggi 5 hingga 6 kaki. Setiap kali proses pembakaran mayat dijalankan, ia memakan masa yang sangat lama, biasanya bermula dari waktu malam sehingga ke subuh.

"Perkara yang paling sering menjadi bualan penduduk kampung dengan penuh kehairanan adalah pernah berlaku dalam banyak kejadian semasa mayat sedang dibakar, mayat tersebut tiba-tiba akan berada dalam keadaan tegak berdiri, yang menyebabkan sesiapa sahaja yang melihatnya akan berasa meremang bulu roma kerana menyangka berlakunya kejadian mayat hidup."

Ketua kampung akhirnya menambah bahawa walaupun di dalam kawasan perkuburan India di kampung tersebut masih mengekalkan tapak pembakaran mayat, namun kejadian-kejadian yang menyeramkan itu tidak lagi berlaku kerana ia kini telah menjadi sebuah pusat pembakaran mayat (krematorium) yang moden.

Masa terus berlalu, dan hampir tiada perubahan besar yang berlaku di Kampung Rata, di mana para penduduk masih memiliki lot tanah yang luas masing-masing. Satu-satunya kisah yang berbeza ialah aliran air jernih tersebut kini tidak lagi wujud. Mujurlah jambatan gantung purba tersebut masih terus membantu penduduk di sini untuk menyeberang ke seberang sana, bagi meneruskan pelbagai aktiviti mencari rezeki seperti bercucuk tanam, berkebun, menoreh getah, dan memetik buah, serta terus menceritakan kisah-kisah silam kepada generasi yang menyusul kemudian.

Nota: Pada masa ini hanya tinggal kurang daripada 40 buah keluarga sahaja yang masih menetap di Kampung Rata, ini merupakan catatan tambahan.

Seratus tahun yang lalu, kerajaan kolonial British telah meninggalkan sebuah dapur pembakaran sampah yang terbiar di atas tanah ini, yang kini telah menjadi sebahagian daripada sejarah kita, sebuah saksi yang membisu.

Antara Kampung Rata dan Jelai, terdapat tiga buah jambatan gantung Bahau yang bersejarah yang telah berdiri teguh selama lebih 75 tahun. Jambatan-jambatan gantung ini merupakan saksi kepada aliran masa, yang membawa kenangan era kolonial British. Di tempat ini turut terdapat sebuah bangunan banglo gaya British yang unik, dengan gaya seni bina tipikal British yang mempunyai rupa bentuk purba serta elegan, yang menyatu dengan persekitaran alam semulajadi yang indah.

Segala-galanya di sini, daripada jambatan gantung sehingga ke Sungai Muar, dan seterusnya ke dapur pembakaran sampah, membentuk warisan budaya yang unik bagi kawasan ini.

Sungai Muar di Jelai merupakan sebatang sungai yang mempunyai pemandangan yang indah, ia merupakan sebahagian daripada laluan sungai yang menghala ke kawasan Jempol sebelum mengalir masuk ke Sungai Muar yang utama. Laluan sungai ini mempunyai pemandangan yang mempesonakan, bengkang-bengkok merentasi hutan tebal serta perkampungan yang tenang.

Jambatan gantung di Kampung Rata, atau jambatan gantung di kawasan ladang, merupakan talian penghubung yang penting bagi kampung kita. Sebuah binaan kayu yang merentasi sungai ini bukan lagi sekadar sebuah jambatan biasa, sebaliknya ia merupakan sebahagian daripada kehidupan penoreh getah yang tidak boleh dipisahkan. Setiap hari, tidak kira hujan mahupun panas, terdapat penduduk kampung yang menyeberangi jambatan gantung ini, sekali gus menganggap ia sebagai laluan wajib yang sangat penting dalam kehidupan mereka.