Bahagian 46: Batu Bakar

Saksi Sejarah Seabad Misteri Asal-usul Kilang Bata dan Penamaan Kampung Baru Batu Bakar

Menjadi saksi kepada sejarah seratus tahun Kampung Baru Batu Bakar Bahau. Dikatakan bahawa nama Kampung Baru Batu Bakar berasal daripada sebuah kilang bata, kerana kilang bata merupakan tempat yang digunakan untuk membakar bata. Sesetengah orang menyebut perbuatan membakar bata sebagai "membakar batu" (shao shi), dan dalam bahasa kebangsaan, "shao shi" juga dipanggil sebagai "bakar batu", yang mana dari situlah asalnya nama Batu Bakar tersebut.

Difahamkan bahawa kilang bata yang telah pun dirobohkan ini mempunyai sejarah melebihi seratus tahun. Oleh kerana ia terletak di kawasan pinggiran kampung baru tersebut, penduduk tempatan memanggilnya sebagai "belakang kilang bata" (zhuang yao bei), kerana orang Hakka menyebut "di poi" (yang bermaksud "di dalam" atau "di belakang" dalam dialek tersebut).

Kawasan yang dahulunya merupakan kilang bata ini kemudiannya telah dibina semula menjadi kediaman, malah ia juga merupakan tempat kediaman Ng Nyan (伍年), iaitu pengasas merangkap Pengerusi Lembaga Pengelola kedua bagi Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan (Cina) Ming Xin (kini merupakan pendahulu kepada Sekolah Rendah Chi Wen).

Penduduk "Bahau Lama" menyatakan bahawa rupa-rupanya disebabkan adanya kilang bata inilah, maka wujudlah nama kampung Batu Bakar yang menyusul kemudiannya. Di Bahau, ia merupakan sebuah kampung baru yang paling mempunyai ciri perwakilan dengan mempunyai kira-kira 300 buah keluarga penduduk. Pada masa ini, masih boleh dilihat beberapa buah "rumah kebun sayur" yang mengekalkan rupa bentuk asalnya dengan membawa suasana luar bandar yang tebal.

Mereka berkata bahawa kampung baru ini merupakan antara yang terawal ditubuhkan di Bahau, dengan sejarah melebihi seratus tahun. Ia telah melalui zaman kolonial British, era pendudukan Jepun, tempoh Undang-undang Darurat, serta beberapa era selepas kemerdekaan. Di dalam kampung ini penuh dengan sejarah yang kaya serta kisah-kisah menarik, yang mana setiap satunya mendatangkan rasa nostalgia. Sebagai contoh, di bahagian belakang kilang bata tersebut dahulunya merupakan sebuah kolam teratai. Apabila orang ramai memetik teratai, suasananya sangat meriah dan sukar untuk dilupakan.

Semasa zaman kanak-kanak, Yan Fo Shang (70 tahun) telah menghabiskan masa kecilnya di kawasan belakang kilang bata tersebut. Pada masa itu, beliau baru berusia tujuh atau lapan tahun dan tinggal di sana bersama ibu bapanya. Walaupun kilang bata tersebut sudah lama menghentikan pengeluaran, namun di bahagian belakangnya telah terbentuk sebuah lubang tanah yang sangat besar akibat aktiviti penggalian tanah dalam tempoh yang lama. Selepas kilang bata berhenti beroperasi, lubang tanah tersebut telah dipenuhi dengan air dan menjadi tanah subur bagi penduduk kampung untuk menanam teratai.

Beliau pernah mengekori orang dewasa turun ke dalam air untuk memetik teratai. Apabila penduduk kampung berjaya menggali sebatang teratai yang besar dari dalam paya lumpur tersebut, perasaannya adalah seolah-olah seperti menemui seketul emas. Kehidupan orang ramai pada masa itu adalah ringkas namun bahagia, di mana wajah setiap orang memancarkan rasa syukur dan kegembiraan.

Oleh itu, tempat tersebut kemudiannya dikenali sebagai "Kolam Teratai" (Lian Ou Tang), di mana pada masa itu pembeli terkenal seperti Huang Geng Ji dan Ye Bing merupakan pemborong teratai yang akan memborong hasil teratai tersebut untuk dijual ke pasar Kuala Lumpur.

Terdapat orang yang memandu lori ke Kolam Teratai bagi membeli hasil teratai sebulan sekali, malah kadangkala dua kali sebulan. Penduduk kampung selepas menerima gaji akan bersama-sama pergi ke Panggung Wayang Happy untuk menonton filem dalam suasana yang penuh dengan gelak tawa.

Pada masa tersebut, terdapat kira-kira dua atau tiga puluh buah keluarga penduduk yang tinggal di sekitar Kolam Teratai. Kolam Teratai bukan sahaja menghasilkan teratai, malah turut mempunyai banyak ikan hidup serta belut. Penduduk kampung sering pergi ke tepi kolam pada waktu pagi atau senja untuk memancing, di mana mereka sering memperoleh hasil tangkapan yang lumayan sekali gus menambah keceriaan dalam hidup mereka.

Beliau berkata bahawa pemandangan yang hebat semasa para pekerja menarik jaring yang mengandungi beratus-ratus ekor ikan masih terbayang-bayang di ruang matanya sehingga kini. Sekarang, kolam ikan tersebut telah pun dikambus dan dibina rumah di atasnya.

Semasa kilang bata tersebut berada di waktu kemuncaknya, terdapat berpuluh-puluh orang pekerja yang mana urusan makan dan minum harian mereka diselesaikan di "Kedai Teh Xie Tang" yang berhampiran. Ia merupakan pasar yang meriah bagi kawasan belakang kilang bata pada masa tersebut.

Kedai teh yang dibina menggunakan papan kayu ini masih mengekalkan rupa bentuk asalnya sehingga hari ini. Bangunannya masih terletak di tapak asal, cuma seiring dengan aliran masa, papan tandanya telah pun pudar dan tertanggal. Selepas keturunan pemilik kedai berpindah keluar, kedai teh tersebut pun dibiarkan kosong.

Yan Fo Shang menyebut bahawa dahulunya di sekeliling kawasan belakang kilang bata tersebut telah ditanam (dibuka) banyak kebun sayur, malah tidak jauh dari situ turut terdapat sebuah kebun kelapa yang mempunyai lebih 100 batang pokok kelapa yang ditanam oleh pemiliknya. Oleh itu, tempat tersebut juga dikenali sebagai Kebun Kelapa, iaitu sebuah tempat yang dikenali oleh penduduk Bahau.

Kebun Kelapa tersebut bukan sahaja menghasilkan buah kelapa yang banyak, malah turut membekalkan air tuak kelapa (toddy). Pada masa itu ramai pekerja ladang yang sedang bekerja atau pergi ke Bahau untuk membeli-belah akan membeli air tuak kelapa tersebut. Di belakang lorong sempit bersebelahan dengan Panggung Wayang Gem (Bao Shi), terdapat sebarisan gerai yang merupakan lokasi utama jualan air tuak kelapa.

Beliau mendengar daripada bapanya, Yan Bingguan, bahawa di bahagian belakang rumah penduduk bernama Li Musheng sekarang dahulunya terdapat dua buah kolam ikan yang besar, di mana pemilik kolam tersebut yang bernama Lao Bo menternak sejumlah besar ikan Tongsan dan ikan Kap Rumput di dalam kolam itu. Setiap kali aktiviti menangkap ikan untuk dijual dijalankan, ia akan melonjakkan suasana meriah di kampung baru tersebut ke tahap yang paling puncak.